Watersysteembeheer

Introductie[bewerken]

Binnen het waterschap is het watersysteembeheer één van de primaire bedrijfsfuncties. Deze bedrijfsfunctie zorgt ervoor dat de kerntaken "schoon en voldoende water" kunnen worden uitgevoerd.

Waterschappen spelen een cruciale rol bij het beheer en onderhoud van waterwegen en de bijbehorende infrastructuur zoals gemalen en stuwen. Ze zorgen ervoor dat het watersysteem optimaal functioneert, waardoor het (grond)waterpeil voldoet aan afspraken en de waterkwaliteit wordt gehandhaafd.

Een goed beheerd watersysteem ondersteunt de landbouw, de industrie en andere economische sectoren die afhankelijk zijn van oppervlakte- en grondwater. Tot slot draagt goed waterbeheer bij aan recreatiemogelijkheden, zoals goed zwemwater en toegankelijke en gevarieerde natuurgebieden.

De organisatorische laag watersystemen bevat alle processen, producten en diensten met betrekking tot watersystemen die invulling geven aan de doelstellingen voldoende water en schoon water.

Organisatielaag watersystemen[bewerken]

De organisatorische laag watersystemen bevat alle processen, producten en diensten met betrekking tot watersystemen die invulling geven aan de doelstellingen voldoende water en schoon water. De bedrijfsfunctie watersystemen is onderverdeeld in vier subfuncties. Per subfunctie is een werkproces beschikbaar.

Bouwen en inrichten watersysteemassets[bewerken]

Onder bouwen en inrichten watersysteem wordt verstaan, het ontwerpen en realiseren van assets watersystemen. (Het tijdig uit laten voeren van vernieuwingen van watersystemen.)

Een aanleiding voor het bouwen en inrichten van een watersysteem kan zijn:

  • Aanpassen van het watersysteem om rekening te houden met de ruimtelijke ontwikkelingen, zoals:
    • de aanleg van een natuurgebied
    • het realiseren van extra waterberging
    • het realiseren van voldoende water
    • het realiseren van een verbetering aan een bestaande asset
    • het verwijderen van een asset dat geen functie meer heeft
Het tijdig uit laten voeren van vernieuwingen van assets watersysteem (BusinessProcess) Bouwen en inrichten assets watersysteem De opdracht wordt verleend aan de uitvoerende partij. Dit kan of het waterschap zijn, of aan een externe partij (aannemer). (BusinessProcess) Verlenen opdracht Op basis van het programma van eisen wordt een voorontwerp opgesteld. Het voorontwerp is een ontwerp op hoofdlijnen. Er vindt interactie met belanghebbenden plaats om de inhoud van het voorontwerp al in een vroeg stadium af te stemmen op derde belangen. (BusinessProcess) Opstellen voorontwerp Er wordt gecontroleerd of alle onderdelen uit het contract zijn opgeleverd. (BusinessProcess) Opleveren gebouwd en ingericht Het in bedrijf nemen van een asset en overdragen t.b.v. beheer en onderhoud. (BusinessProcess) Overdragen asset naar beheer en onderhoud Specificeren aan welke eisen het te realiseren asset moet voldoen. (BusinessProcess) Opstellen programma van eisen Op basis van het voorontwerp wordt een gedetailleerd definitief ontwerp opgesteld. Door veranderende regelgeving kunnende minimaal vereiste afmetingen van de waterkeringen veranderen. Deze worden in het definitief ontwerp vastgelegd en bepalen tevens de aangepaste legger. (BusinessProcess) Opstellen definitief ontwerp Het vastleggen van technische specificaties/richtlijnen ten behoeve van de voorbereiding en uitvoering van de benodigde werkzaamheden en de controle daarop. (BusinessProcess) Opstellen bestek Het daadwerkelijk realiseren van een asset. De uitvoering van de realisatie wordt gedurende het proces gecontroleerd. Inclusief het voorbereiden van de overdracht naar bedienen en onderhouden. Assets kunnen gefaseerd in gebruik worden genomen. Zowel uitvoering als controle worden door of namens het waterschap uitgevoerd. (BusinessProcess) Realiseren en toezicht houden Enige tijd na oplevering (waar mogelijk voor het verstrijken van de garantietermijnen) wordt de werking van het asset geëvalueerd. Voldoet het asset aan het programma van eisen en worden daarmee de projectdoelen gerealiseerd. (BusinessProcess) Evalueren werking asset Het voorbereiden van de realisatie bijvoorbeeld het aanvragen van de benodigde vergunningen en het aankopen van de benodigde gronden. (BusinessProcess) Voorbereiden realisatie BusinessEvent Einde bouw en inrichtingsbehoefte BusinessEvent Bouwen en inrichten behoefte TriggeringRelationship TriggeringRelationship TriggeringRelationship TriggeringRelationship TriggeringRelationship TriggeringRelationship TriggeringRelationship TriggeringRelationship TriggeringRelationship TriggeringRelationship TriggeringRelationship TriggeringRelationship Deze svg is op 14-04-2026 04:56:09 CEST gegenereerd door ArchiMedes™ © 2016-2026 ArchiXL. ArchiMedes 14-04-2026 04:56:09 CEST


Monitoren watersysteemassets[bewerken]

Onder monitoren watersysteem wordt verstaan: het bewaken van en rapporteren over de hoeveelheid water en waterkwaliteit en de staat van het watersysteem met daarin opgenomen kunstwerken. Op basis van een bedieningsplan worden de meetresultaten geanalyseerd en vergeleken met de geldende norm. Op basis van een afwijking van de norm worden vervolgens maatregelen getroffen.

Aanleidingen om een asset watersystemen te monitoren kunnen zijn:

  • Inzicht hebben in de waterkwaliteit voor interne en externe verantwoording
  • Inzicht hebben in de hydrologie en ecologie van het watersysteem


Onderhouden watersysteemassets[bewerken]

Onder onderhouden assets watersysteem wordt verstaan: het tijdig uit laten voeren van maatregelen die de kwaliteit van het watersysteem op peil houden of brengen.

Aanleidingen om een asset watersystemen te onderhouden kunnen zijn:

  • Zorgen dat een asset in stand wordt gehouden, zodat deze zijn functie kan blijven vervullen
  • Verhelpen van verstoringen aan assets
BusinessEvent Onderhoudsbehoefte BusinessEvent Einde onderhoudsbehoefte het tijdig uit laten voeren van maatregelen die de kwaliteit van de assets watersysteem op peil houden of brengen. (BusinessProcess) Onderhouden assets watersysteem Het bestaande onderhoudsplan wordt bijgesteld op basis van output uit het beheersproces. In het onderhoudsplan wordt vastgelegd wat, hoe, door wie, met welke middelen en met welke frequentie inspecties en het onderhoud moeten worden uitgevoerd. Het uitvoeren van een risicoanalyse kan onderdeel zijn van het actualiseren van het onderhoudsplan. (BusinessProcess) Actualiseren onderhoudsplan Het periodiek uitvoeren van inspecties aan watersystemen. (BusinessProcess) Inspecteren watersysteem Het plannen en voorbereiden van de onderhoudswerkzaamheden waarbij rekening wordt gehouden met de benodigde resources en externe factoren (BusinessProcess) Plannen en voorbereiden van werkzaamheden Het vastleggen van de storingen en afwijkingen (tijdstip, frequentie etc) kunnen worden geconstateerd tijdens inspecties, preventief onderhoud of tijdens het beheer. (BusinessProcess) Registreren storingen en afwijkingen Op basis van het advies van het onderhoud kan een verbetervoorstel voor het aanpassen van het watersysteem worden opgesteld. (BusinessProcess) Opstellen verbetervoorstel watersysteem Opstellen van een storingsanalyse en het evalueren van resultaat en kosten van het uitgevoerde analyse, gespiegeld aan de uitgangspunten van het Assetmanagement plan Deze evaluatie kan leiden tot aanpassing van het Asset management plan en/of een verbetervoorstel m.b.t. een asset. (BusinessProcess) Evalueren uitgevoerd onderhoud en storingen asset Het uitvoeren van preventief onderhoud en aanpassen van onderhoudsbeheergegevens of het uitvoeren van correctief onderhoud op basis van een storingsmelding of afwijking (n.a.v. inspectie). (BusinessProcess) Uitvoeren onderhoud TriggeringRelationship TriggeringRelationship TriggeringRelationship TriggeringRelationship TriggeringRelationship TriggeringRelationship TriggeringRelationship TriggeringRelationship TriggeringRelationship Deze svg is op 14-04-2026 04:56:09 CEST gegenereerd door ArchiMedes™ © 2016-2026 ArchiXL. ArchiMedes 14-04-2026 04:56:09 CEST


Bedienen watersysteemassets[bewerken]

Onder bedienen assets watersysteem wordt verstaan: het operationeel in bedrijf houden van de assets waarmee het watersysteem wordt geregeld.

Aanleidingen om de assets watersysteem te bedienen kunnen zijn:

  • Zorgen voor voldoende schoon water bij de actuele vraag naar water.
  • Zorgen voor voldoende afvoer en berging van water bij overlast.
  • Zorgen voor voldoende stroming in het watersysteem om de waterkwaliteit te garanderen.
Het operationeel in bedrijf houden van de installaties of kunstwerken (assets watersystemen) waarmee het watersysteem wordt geregeld (BusinessProcess) Bedienen assets watersysteem Op basis van evaluatie kan een verbetervoorstel voor het aanpassen van het asset worden opgesteld. (BusinessProcess) Opstellen verbetervoorstel asset Periodieke actualisatie van het bedieningsplan. (BusinessProcess) Actualiseren bedieningsplan Het periodiek evalueren van het beheer waarbij adviezen worden opgesteld ter verbetering van toekomstig beheer. Evaluaties leveren rapportages op die inzicht geven in de actuele toestand, prestatie van een zuiveringstechnisch werk en het beheerde proces. (BusinessProcess) Evalueren bedieningsmaatregelen Het treffen van maatregelen om het proces bij te sturen. Dit kan een stap zijn voordat je richting evaluatie gaat. (BusinessProcess) Treffen bedieningsmaatregelen Het vergelijken van de meetresultaten met de normen en analyseren waardoor afwijkingen zijn ontstaan. Bepalen welke maatregelen op korte termijn moeten worden genomen om het proces bij te sturen. (BusinessProcess) Vergelijken meetresultaten met normen en analyseren afwijkingen BusinessEvent Bedieningsbehoefte BusinessEvent Einde bedieningsbehoefte TriggeringRelationship TriggeringRelationship TriggeringRelationship TriggeringRelationship TriggeringRelationship TriggeringRelationship Deze svg is op 14-04-2026 04:56:10 CEST gegenereerd door ArchiMedes™ © 2016-2026 ArchiXL. ArchiMedes 14-04-2026 04:56:10 CEST

Informatielaag Watersystemen[bewerken]

Voor de bedrijfsobjecten geldt dat deze eenmalig in het overzicht worden getoond, namelijk op de plek waar ze als output worden gegenereerd.

Overzicht bedrijfsobjecten watersystemen[bewerken]

Dit betreft een eerste uitwerking.

Het er voor zorgen dat de kwaliteit en kwantiteit van het oppervlakte- en grondwater voldoen aan de gestelde normen. (BusinessFunction) Watersysteembeheer Het tijdig uit laten voeren van vernieuwingen van het watersysteem (BusinessFunction) Bouw en inrichting watersysteem Beschrijving van een watersysteem, waterkering, weg of zuiveringstechnisch werk (BusinessObject) ontwerp Beschrijving van de opgeleverde toestand (as-built) van een (verzameling) infrastructuurelement(en) in de vorm van tekeningen, handleidingen en specificaties. (BusinessObject) technische documentatie Een conceptueel, kunstmatig of natuurlijk fenomeen dat beheerd wordt door een waterschap om de wettelijke taken te realiseren. (BusinessObject) infrastructuurelement Een aanvraag voor officiële (noodzakelijke) toestemming van ander bevoegd gezag om een bepaalde activiteit uit te voeren (BusinessObject) vergunningaanvraag Het bewaken van en rapporteren over de hoeveelheid water en waterkwaliteit en de staat van het watersysteem met daarin opgenomen kunstwerken. (BusinessFunction) Monitoring watersysteem Een kwantitatieve vaststelling van de toestand van een grootheid, verkregen uit één waarneming, één opname of één monstername op één meetlocatie. (BusinessObject) meting het tijdig uit laten voeren van maatregelen die de kwaliteit van het watersysteem op peil houden of brengen (BusinessFunction) Onderhoud watersysteem Een beheersactie gericht op het onderhoud van infrastructuurelementen. (BusinessObject) onderhoudsactie Een onderzoek (inwinnen, verwerken en interpreteren van informatie) met het doel om de momentane toestand van de infrastructuur vast te stellen. (BusinessObject) inspectie Operationele planning voor uitvoering van het onderhoud van de assets (BusinessObject) onderhoudsplanning Het operationeel in bedrijf houden van de installaties of kunstwerken waarmee het watersysteem wordt geregeld (BusinessFunction) Bediening watersysteem Een handeling die de infrastructuur in een andere stand zet. (BusinessObject) bedieningshandeling Deze svg is op 14-04-2026 04:56:10 CEST gegenereerd door ArchiMedes™ © 2016-2026 ArchiXL. ArchiMedes 14-04-2026 04:56:10 CEST


Applicatielaag watersystemen[bewerken]

In de applicatielaag worden applicatiefuncties en applicaties onderscheiden. De applicatie is het instrument dat gebruikt wordt om de bijbehorende taak of handeling, de applicatiefunctie, mee te verrichten. Bijvoorbeeld in het geval van het watersysteem: een hydroloog gebruikt een hydrologisch model om het watersysteem te analyseren. De applicatiefunctie is dan Modellering en Simulatie. Een applicatie die deze applicatiefunctie ondersteunt is bijvoorbeeld het NHI. Voor een overzicht van applicaties die bij waterschappen in gebruik zijn kan de Wilma Softwarecatalogus worden geraadpleegd.

Hieronder wordt per bedrijfssubfunctie voor watersysteembeheer een overzicht getoond van de applicatiefuncties die van toepassing zijn voor het uitvoeren van de functie.

Het er voor zorgen dat de kwaliteit en kwantiteit van het oppervlakte- en grondwater voldoen aan de gestelde normen. (BusinessFunction) Watersysteembeheer Het tijdig uit laten voeren van vernieuwingen van het watersysteem (BusinessFunction) Bouw en inrichting watersysteem Computer-aided design CAD is het ontwerpen van onder meer constructies en apparaten met behulp van computerprogramma's. (ApplicationFunction) Computer-aided Design (CAD) Functionaliteit om de fysieke werkelijkheid (van bijvoorbeeld het watersysteem) te modelleren en te simuleren wat de gevolgen zijn van specifieke omstandigheden op de gemodelleerde werkelijkheid. (ApplicationFunction) Modellering en simulatie Functionaliteit voor het maken van bestekken voor nieuwbouw en onderhoud van assets. (ApplicationFunction) Bestekopstelling Functionaliteit voor de planning, optimalisatie en uitvoering van onderhoudsactiviteiten. (ApplicationFunction) Enterprise Asset Management Functionaliteit voor het beheren van documenten. Hieronder valt het aanmaken, bijwerken en verwijderen van documenten, alsmede functionaliteit voor het metadateren en ondertekenen van documenten (ApplicationFunction) Documentbeheer (DMS) Functionaliteit voor het specificeren van bedrijfs- en technische eisen voor een (nieuw te bouwen) systeem of asset. (ApplicationFunction) Systems Engineering Het bewaken van en rapporteren over de hoeveelheid water en waterkwaliteit en de staat van het watersysteem met daarin opgenomen kunstwerken. (BusinessFunction) Monitoring watersysteem Functionaliteit voor het beheren van documenten. Hieronder valt het aanmaken, bijwerken en verwijderen van documenten, alsmede functionaliteit voor het metadateren en ondertekenen van documenten (ApplicationFunction) Documentbeheer (DMS) Functionaliteit voor het uitvoeren van ontwerpberekeningen voor electrotechnische-, werktuigbouwkundige- en civieltechnische installaties (ApplicationFunction) Ontwerpberekening Functionaliteit voor het ruimtelijk visualiseren van informatie op een topografische kaart. (ApplicationFunction) Geovisualisatie Operationele historisatie is de opslag van tijd-seriegegevens die voortkomen uit procesautomatisering. Historian software is vaak geïntegreerd in of in samenhang gebruikt met Distirbuted Control Systems (DCS) en Programmable Logic Controlers (PLC) om verbeterde data-inwinning, validatie, compressie en aggregatie te bieden. Historians worden in vrijwel elke sector ingezet en dragen bij aan functies als; prestatiemonitoring, kwaliteitsmanagement en machine learning. (ApplicationFunction) Historianfunctie Functionaliteit voor het (beheren en) ontsluiten van gegevens ontleend aan de basisregistraties. (ApplicationFunction) Basisregistratie het tijdig uit laten voeren van maatregelen die de kwaliteit van het watersysteem op peil houden of brengen (BusinessFunction) Onderhoud watersysteem Functionaliteit om (ruimtelijke) gegevens/informatie over geografische objecten, zogeheten geo-informatie, op te slaan, te beheren, te bewerken, te analyseren en/of te presenteren. (ApplicationFunction) Geogegevensbeheer en- analyse Functionaliteit voor het beheren van documenten. Hieronder valt het aanmaken, bijwerken en verwijderen van documenten, alsmede functionaliteit voor het metadateren en ondertekenen van documenten (ApplicationFunction) Documentbeheer (DMS) Functionaliteit voor de planning, optimalisatie en uitvoering van onderhoudsactiviteiten. (ApplicationFunction) Enterprise Asset Management Functionaliteit voor het aannemen, behandelen en terugmelden van klachten en meldingen Klachten en meldingen kunnen afkomstig zijn van inwoners, bedrijven of medewerkers. (ApplicationFunction) Klachten en meldingenbeheer Functionaliteit voor het vastleggen van de staat van onderhoud van gebouwen, terreinen en installaties. (ApplicationFunction) Assetconditiemeting Het operationeel in bedrijf houden van de installaties of kunstwerken waarmee het watersysteem wordt geregeld (BusinessFunction) Bediening watersysteem SCADA, afkorting van Supervisory Control And Data Acquisition, is het verzamelen, doorsturen, verwerken en visualiseren van meet- en regelsignalen van verschillende machines in grote industriële systemen. (Soms ook al eens onterecht distributed control systems (DCS) genoemd.) (ApplicationFunction) Supervisory control and data acquisition (SCADA) Functionaliteit voor het ruimtelijk visualiseren van informatie op een topografische kaart. (ApplicationFunction) Geovisualisatie Functionaliteit voor het beheren van documenten. Hieronder valt het aanmaken, bijwerken en verwijderen van documenten, alsmede functionaliteit voor het metadateren en ondertekenen van documenten (ApplicationFunction) Documentbeheer (DMS) Functionaliteit die aan de hand van data een voorspelling of advies geeft voor de besturing van het watersysteem. (ApplicationFunction) Beslissingsondersteuning watersysteem Functionaliteit om verzoeken, vragen en klachten van klanten en alle communicatie tussen een levernacier en zijn klanten te organiseren en af te handelen omtrent gevaarlijke situaties. (ApplicationFunction) Veiligheidseldingen en incidentenbeheer Functionaliteit voor de planning, optimalisatie en uitvoering van onderhoudsactiviteiten. (ApplicationFunction) Enterprise Asset Management Deze svg is op 14-04-2026 04:56:10 CEST gegenereerd door ArchiMedes™ © 2016-2026 ArchiXL. ArchiMedes 14-04-2026 04:56:10 CEST