Waterketenbeheer

Introductie[bewerken]

De bedrijfsfunctie Waterketenbeheer is ervoor verantwoordelijk dat aangeleverd afvalwater wordt gezuiverd.

De bedrijfsfunctie Waterketenbeheer houdt zich bezig met het transporteren en zuiveren van het afvalwater in een waterketen die door circulariteit van data optimaal is verbonden met haar ketenpartners binnen en buiten het waterschap en haar processen en assetmanagement doorlopend analyseert, stuurt en verbetert en dit energie- en grondstoffen-neutraal uitvoert.

De efficiency van de keten en de circulariteit van grondstoffen, assets en data dient te worden gefaciliteerd met:

  • Een integraal monitoringsysteem voor de hele keten;
  • Intensief gebruikt van sensoring en robotisering;
  • Toepassen van innovaties,

De organisatorische laag waterketen beschrijft de functies, processen en bedrijfsobjecten binnen de bedrijfsfunctie waterketenbeheer.

Organisatielaag Waterketenbeheer[bewerken]

De organisatorische laag waterketen beschrijft de functies, processen en bedrijfsobjecten binnen de bedrijfsfunctie waterketenbeheer. De bedrijfsfunctie Waterketenbeheer is ervoor verantwoordelijk dat aangeleverd afvalwater wordt gezuiverd.

De bedrijfsfunctie Waterketenbeheer houdt zich bezig met het transporteren en zuiveren van het afvalwater in een waterketen die door circulariteit van data optimaal is verbonden met haar ketenpartners binnen en buiten het waterschap en haar processen en assetmanagement doorlopend analyseert, stuurt en verbetert en dit energie- en grondstoffen-neutraal uitvoert.

De efficiency van de keten en de circulariteit van grondstoffen, assets en data dient te worden gefaciliteerd met:

  • Een integraal monitoringsysteem voor de hele keten;
  • Intensief gebruik van sensoring en robotisering;
  • Toepassen van innovaties,


met als resultaat “zicht op kwaliteit en kwantiteit van iedere druppel en de grondstoffen en de energie in de keten” door continue monitoring en analyse.

De AQUO-definitie van het begrip waterketen omvat ook drinkwater, waterschappen hebben echter in dat deel van de keten geen directe rol.


De bedrijfsfunctie waterketenbeheer is onderverdeeld in vier subfuncties. Per subfunctie is een uitwerking van de relevante werkprocessen beschikbaar.

Bedrijfsproces: Bouwen en inrichten Waterketenassets[bewerken]

Het geheel van identificeren van de toekomstige behoefte, het bepalen van de gewenste oplossing, het bouwen van de gewenste oplossing en het overdragen van de oplossing aan de beheerorganisatie.

Voorbeelden[bewerken]
  • Er wordt een nieuwe woonwijk gepland, welke afname verplichting hoort daarbij en heeft het transportstelsel nog voldoende capaciteit?
  • Wat is de beste oplossing? Is er nog ruimte op een bestaande zuivering? Enz.
  • Het realiseren van een verbetering aan een bestaande asset.
  • Realiseren van deze oplossing
  • Oplevering aan de beheerorganisatie
BusinessEvent Bouwen en inrichten behoefte Het plannen, ontwerpen en realiseren van assets in de waterketen op basis van prognoses, het afvalwaterketenplan en verbetervoorstellen, Voor het ontwerp wordt een projectteam opgericht. Een vertegenwoordiger van beheer maakt onderdeel uit van het projectteam, om de ervaring vanuit het beheer in te brengen bij het ontwerp. (BusinessProcess) Bouwen en inrichten assets waterketen Afhankelijk van de complexiteit worden de volgende stappen uitgevoerd: *Het uitvoeren van een variantenstudie *Het opstellen van het voorontwerp (globale specificaties) ten behoeve van de realisatie van een zuiveringstechnisch werk en het globaal bepalen van het benodigde budget. *Het opstellen van het definitief ontwerp: gedetailleerde specificaties ten behoeve van de realisatie van een zuiveringstechnisch werk en het nauwkeurig bepalen van het benodigde budget. *Het opstellen van het functioneel ontwerp. Het functioneel ontwerp beschrijft de handelingen die verricht moeten worden om het proces goed te laten verlopen. Daarnaast technische tekeningen en P&ID's van de te realiseren assets. Veel technische tekeningen worden pas in engineeringsfase opgesteld (BusinessProcess) Opstellen ontwerp asset Enige tijd na oplevering (waar mogelijk voor het verstrijken van de garantietermijnen) wordt de werking van het asset geëvalueerd. Voldoet het asset aan het programma van eisen en worden daarmee de projectdoelen gerealiseerd. (BusinessProcess) Evalueren werking asset Het voorbereiden van de realisatie bijvoorbeeld het aanvragen van de benodigde vergunningen en het aankopen van de benodigde gronden. (BusinessProcess) Voorbereiden realisatie Het in bedrijf nemen van een asset en overdragen naar bedienen en onderhouden. Bijvoorbeeld het formeel in bedrijf nemen van een zuiveringstechnisch werk, zodat het afvalwater kan worden verpompt of gezuiverd of het slib kan worden verwerkt. Het is essentieel dat er een formeel punt is waarin de verantwoording overgaat van proces bouwen en inrichten naar proces bedienen en onderhoud. Het eventueel aanpassen van monitor- en bedieningsplannen is onderdeel van het proces "bouwen en inrichten assets" en beide genoemde plannen dienen gelijktijdig met de formele overdracht ook aan beheer overgedragen te worden. (BusinessProcess) Overdragen asset naar bedienen en onderhouden Het daadwerkelijk realiseren van een asset. De uitvoering van de realisatie wordt gedurende het proces gecontroleerd. Inclusief het voorbereiden van de overdracht naar bedienen en onderhouden. Assets kunnen gefaseerd in gebruik worden genomen. Zowel uitvoering als controle worden door of namens het waterschap uitgevoerd. (BusinessProcess) Realiseren en toezicht houden Het vastleggen van technische specificaties/richtlijnen ten behoeve van de voorbereiding en uitvoering van de benodigde werkzaamheden en de controle daarop. (BusinessProcess) Opstellen bestek De opdracht wordt verleend aan de uitvoerende partij. Dit kan of het waterschap zijn, of aan een externe partij (aannemer). (BusinessProcess) Verlenen opdracht Specificeren aan welke eisen het te realiseren asset moet voldoen. (BusinessProcess) Opstellen programma van eisen De assets (kunstwerken, tijdelijke waterkeringen) die vanuit het proces bouw en inrichting is gerealiseerd. (BusinessEvent) Gerealiseerd asset TriggeringRelationship TriggeringRelationship TriggeringRelationship TriggeringRelationship TriggeringRelationship TriggeringRelationship TriggeringRelationship TriggeringRelationship TriggeringRelationship TriggeringRelationship Deze svg is op 14-04-2026 04:56:02 CEST gegenereerd door ArchiMedes™ © 2016-2026 ArchiXL. ArchiMedes 14-04-2026 04:56:02 CEST


Bedrijfsproces: Monitoren Waterketenassets[bewerken]

Het geheel van vaststellen van de gewenste parameters, het verzamelen, analyseren, toetsen van deze informatie en het op basis hiervan rapporteren over het functioneren van de waterketen.

Voorbeelden[bewerken]
  • Conditiemeting volgens NEN 2767, elke 5 jaar
  • Toetsen of de effluentwaarden voldoen aan de vergunde norm
  • Toetsen of de afnameverplichting voldoet aan de afspraken met de gemeente
Het bewaken van en rapporteren over het functioneren van de assets in de waterketen. (BusinessProcess) Monitoren assets waterketen Het beoordelen van de informatiebehoefte en voorstellen van maatregelen. (BusinessProcess) Analyseren beschikbare informatie Het actualiseren van het monitoringsplan vanuit wet- en regelgeving en op basis van eigen kaders. (BusinessProcess) Actualiseren monitoringsplan Het geschikt maken van de infrastructuur voor nieuwe of gewijzigde meetlocaties. (BusinessProcess) Doorvoeren wijzigingen aan meetnet Het uitvoeren van metingen conform het monitoringsplan (BusinessProcess) Uitvoeren metingen Meetresultaten worden gevalideerd en opgeleverd ten behoeve van diverse processen, o.a.: - bedienen, onderhouden, bouwen en inrichten assets - optimalisatie studies - watersysteem - belastingen - externe rapportage en verantwoording (BusinessProcess) Opleveren meetresultaten Het uitvoeren van inspecties conform het monitoringsplan (BusinessProcess) Uitvoeren inspecties Inspectieresultaten worden gevalideerd en opgeleverd ten behoeve van onderhoudsprocessen. (BusinessProcess) Opleveren inspectieresultaten BusinessEvent Veranderde behoefte BusinessEvent Einde monitoren TriggeringRelationship TriggeringRelationship TriggeringRelationship TriggeringRelationship TriggeringRelationship TriggeringRelationship TriggeringRelationship TriggeringRelationship Deze svg is op 14-04-2026 04:56:02 CEST gegenereerd door ArchiMedes™ © 2016-2026 ArchiXL. ArchiMedes 14-04-2026 04:56:02 CEST


Bedrijfsproces: Onderhouden Waterketenassets[bewerken]

Het tijdig nemen van maatregelen om de functionele kwaliteit in stand te houden of te herstellen en dus de levensduur van een (object)onderdeel te realiseren c.q. te verlengen.

Voorbeelden[bewerken]
  • Vervangen zuurstofmeter na 1 jaar
  • Resetten modem na wegvallen datasignaal
  • Reparatie persleidingbreuk
  • Inspecties
Uitvoering van (toezicht op) onderhoudswerkzaamheden aan assets in de waterketen. (BusinessProcess) Onderhouden assets waterketen BusinessProcess Uitvoeren correctief onderhoud Registreren van storingsmeldingen en de daaruit volgende uitgevoerde onderhoudsacties, inclusief het aanpassen van onderhoudsbeheergegevens en de technische documentatie. (BusinessProcess) Registreren onderhoud Na het uitvoeren van onderhoud wordt gekeken of hetgeen is uitgevoerd in lijn is met het inspectieplan en het onderhoudsplan. (BusinessProcess) Evalueren uitgevoerd onderhoud / inspectie Het uitvoeren van preventief onderhoud en aanpassen van onderhoudsbeheergegevens of het uitvoeren van correctief onderhoud op basis van een storingsmelding of afwijking (n.a.v. inspectie). (BusinessProcess) Uitvoeren onderhoud Op basis van de evaluatie van het beheer, wordt een verbetervoorstel voor het aanpassen van het asset opgesteld. (BusinessProcess) Opstellen verbetervoorstel assets waterketen Het actualiseren van de onderhoudsplanning en het voorbereiden van de werkzaamheden die in de planning staan. Eventueel ook het initieren van een aanbesteding van onderhoudswerkzaamheden (BusinessProcess) Plannen en voorbereiden werkzaamheden De assets (kunstwerken, tijdelijke waterkeringen) die vanuit het proces bouw en inrichting is gerealiseerd. (BusinessEvent) Gerealiseerd asset BusinessEvent Asset onderhouden TriggeringRelationship TriggeringRelationship TriggeringRelationship TriggeringRelationship TriggeringRelationship TriggeringRelationship TriggeringRelationship Deze svg is op 14-04-2026 04:56:02 CEST gegenereerd door ArchiMedes™ © 2016-2026 ArchiXL. ArchiMedes 14-04-2026 04:56:02 CEST


Bedrijfsproces: Bedienen Waterketenassets[bewerken]

Het geheel van kiezen van de gewenste wijziging, het doorvoeren van deze wijziging en het vastleggen van deze wijziging.

Voorbeelden[bewerken]
  • Het SCADA-systeem grijpt in als het zuurstofgehalte onder de 2 mg/l komt door de pompen aan te zetten
  • Het BOS-systeem stelt voor om de afvoer van rioolgemaal 1 stil te zetten om de aanvoer naar de rwzi gelijkmatiger te laten verlopen
  • De operator voert het voorstel van het BOS wel of niet uit
  • Het stilzetten van het rioolgemaal in verband met onderhoud
  • Elke week schoonmaken ammoniummeters
BusinessEvent Bedieningsbehoefte BusinessEvent Einde bedieningsbehoefte Het bedienen van de assets in de waterketen met als doel de productieprocessen (het transportproces, zuiveringsproces en slibverwerkingsproces) volgens de specificaties te laten verlopen. (BusinessProcess) Bedienen assets waterketen Het periodiek evalueren van het beheer waarbij adviezen worden opgesteld ter verbetering van toekomstig beheer. Evaluaties leveren rapportages op die inzicht geven in de actuele toestand, prestatie van een zuiveringstechnisch werk en het beheerde proces. (BusinessProcess) Evalueren bedieningsmaatregelen Op basis van evaluatie kan een verbetervoorstel voor het aanpassen van het asset worden opgesteld. (BusinessProcess) Opstellen verbetervoorstel asset Het vergelijken van de meetresultaten met de normen en analyseren waardoor afwijkingen zijn ontstaan. Bepalen welke maatregelen op korte termijn moeten worden genomen om het proces bij te sturen. (BusinessProcess) Vergelijken meetresultaten met normen en analyseren afwijkingen Het treffen van maatregelen om het proces bij te sturen. Dit kan een stap zijn voordat je richting evaluatie gaat. (BusinessProcess) Treffen bedieningsmaatregelen Periodieke actualisatie van het bedieningsplan. (BusinessProcess) Actualiseren bedieningsplan TriggeringRelationship TriggeringRelationship TriggeringRelationship TriggeringRelationship TriggeringRelationship TriggeringRelationship Deze svg is op 14-04-2026 04:56:03 CEST gegenereerd door ArchiMedes™ © 2016-2026 ArchiXL. ArchiMedes 14-04-2026 04:56:03 CEST


Informatielaag Waterketen[bewerken]

In de informatielaag is aangegeven welke bedrijfsobjecten ontstaan bij het uitvoeren van de betreffende bedrijfsfunctie

Het zuiveren van ontvangen water. (BusinessFunction) Waterketenbeheer Het tijdig uit( laten )voeren van vernieuwingen in de waterketen (BusinessFunction) Bouw en inrichting waterketen Beschrijving van een watersysteem, waterkering, weg of zuiveringstechnisch werk (BusinessObject) ontwerp Beschrijving van de opgeleverde toestand (as-built) van een (verzameling) infrastructuurelement(en) in de vorm van tekeningen, handleidingen en specificaties. (BusinessObject) technische documentatie Een conceptueel, kunstmatig of natuurlijk fenomeen dat beheerd wordt door een waterschap om de wettelijke taken te realiseren. (BusinessObject) infrastructuurelement Een aanvraag voor officiële (noodzakelijke) toestemming van ander bevoegd gezag om een bepaalde activiteit uit te voeren (BusinessObject) vergunningaanvraag Het bewaken van en rapporteren over het functioneren van de waterketen. (BusinessFunction) Monitoring waterketen Een kwantitatieve vaststelling van de toestand van een grootheid, verkregen uit één waarneming, één opname of één monstername op één meetlocatie. (BusinessObject) meting Verantwoordelijk voor het tijdig uit( laten )voeren van maatregelen die de kwaliteit van de waterketen (de technische installaties) in stand houden. (BusinessFunction) Onderhoud waterketen Een beheersactie gericht op het onderhoud van infrastructuurelementen. (BusinessObject) onderhoudsactie Een onderzoek (inwinnen, verwerken en interpreteren van informatie) met het doel om de momentane toestand van de infrastructuur vast te stellen. (BusinessObject) inspectie Operationele planning voor uitvoering van het onderhoud van de assets (BusinessObject) onderhoudsplanning Het bedienen van de technische installaties in de waterketen om te voldoen aan de gestelde eisen. (BusinessFunction) Bediening waterketen Een handeling die de infrastructuur in een andere stand zet. (BusinessObject) bedieningshandeling Deze svg is op 14-04-2026 04:56:03 CEST gegenereerd door ArchiMedes™ © 2016-2026 ArchiXL. ArchiMedes 14-04-2026 04:56:03 CEST


Applicatielaag waterketen[bewerken]

In de applicatielaag worden applicatiefuncties en applicaties onderscheiden. De applicatie is het instrument dat gebruikt wordt om de bijbehorende taak of handeling, de applicatiefunctie, mee te verrichten. Bijvoorbeeld in het geval van de waterketen: een ontwerper maakt een ontwerp van (deel van) een nieuw aan te leggen rioolgemaal. De applicatiefunctie is dan Computer Aided Design. Een applicatie die deze applicatiefunctie ondersteunt is bijvoorbeeld AutoCAD. Voor een overzicht van applicaties die bij waterschappen in gebruik zijn kan de Wilma Softwarecatalogus worden geraadpleegd.

Hieronder wordt per bedrijfssubfunctie voor watersysteembeheer een overzicht getoond van de applicatiefuncties die van toepassing zijn voor het uitvoeren van de functie.

Het zuiveren van ontvangen water. (BusinessFunction) Waterketenbeheer Het bewaken van en rapporteren over het functioneren van de waterketen. (BusinessFunction) Monitoring waterketen Functionaliteit om de fysieke werkelijkheid (van bijvoorbeeld het watersysteem) te modelleren en te simuleren wat de gevolgen zijn van specifieke omstandigheden op de gemodelleerde werkelijkheid. (ApplicationFunction) Modellering en simulatie Operationele historisatie is de opslag van tijd-seriegegevens die voortkomen uit procesautomatisering. Historian software is vaak geïntegreerd in of in samenhang gebruikt met Distirbuted Control Systems (DCS) en Programmable Logic Controlers (PLC) om verbeterde data-inwinning, validatie, compressie en aggregatie te bieden. Historians worden in vrijwel elke sector ingezet en dragen bij aan functies als; prestatiemonitoring, kwaliteitsmanagement en machine learning. (ApplicationFunction) Historianfunctie SCADA, afkorting van Supervisory Control And Data Acquisition, is het verzamelen, doorsturen, verwerken en visualiseren van meet- en regelsignalen van verschillende machines in grote industriële systemen. (Soms ook al eens onterecht distributed control systems (DCS) genoemd.) (ApplicationFunction) Supervisory control and data acquisition (SCADA) Functionaliteit voor het verzamelen en omzetten van gegevens in informatie, en deze visualiseren in (interactieve) rapportages en dashboards. (ApplicationFunction) Business Intelligence Functionaliteit voor het vastleggen van de staat van onderhoud van gebouwen, terreinen en installaties. (ApplicationFunction) Assetconditiemeting Functionaliteit voor de planning, optimalisatie en uitvoering van onderhoudsactiviteiten. (ApplicationFunction) Enterprise Asset Management Verantwoordelijk voor het tijdig uit( laten )voeren van maatregelen die de kwaliteit van de waterketen (de technische installaties) in stand houden. (BusinessFunction) Onderhoud waterketen Functionaliteit voor de planning, optimalisatie en uitvoering van onderhoudsactiviteiten. (ApplicationFunction) Enterprise Asset Management Functionaliteit voor het verzamelen en omzetten van gegevens in informatie, en deze visualiseren in (interactieve) rapportages en dashboards. (ApplicationFunction) Business Intelligence Operationele historisatie is de opslag van tijd-seriegegevens die voortkomen uit procesautomatisering. Historian software is vaak geïntegreerd in of in samenhang gebruikt met Distirbuted Control Systems (DCS) en Programmable Logic Controlers (PLC) om verbeterde data-inwinning, validatie, compressie en aggregatie te bieden. Historians worden in vrijwel elke sector ingezet en dragen bij aan functies als; prestatiemonitoring, kwaliteitsmanagement en machine learning. (ApplicationFunction) Historianfunctie Functionaliteit voor het combineren en analyseren van data met specifieke functionaliteit voor patroonherkenning. (ApplicationFunction) Datascience en -analyse Computer-aided design CAD is het ontwerpen van onder meer constructies en apparaten met behulp van computerprogramma's. (ApplicationFunction) Computer-aided Design (CAD) SCADA, afkorting van Supervisory Control And Data Acquisition, is het verzamelen, doorsturen, verwerken en visualiseren van meet- en regelsignalen van verschillende machines in grote industriële systemen. (Soms ook al eens onterecht distributed control systems (DCS) genoemd.) (ApplicationFunction) Supervisory control and data acquisition (SCADA) Functionaliteit om (ruimtelijke) gegevens/informatie over geografische objecten, zogeheten geo-informatie, op te slaan, te beheren, te bewerken, te analyseren en/of te presenteren. (ApplicationFunction) Geogegevensbeheer en- analyse Functionaliteit voor het registreren en archiveren van technische tekeningen (2D en 3D). (ApplicationFunction) Tekeningenbeheer Functionaliteit voor het maken en ontvangen van (informatie over) graafmeldingen, calamiteitenmeldingen of oriëntatieverzoeken m.b.t. kabels en leidingen in de ondergrond. (ApplicationFunction) KLIC-meldingenbeheer Functionaliteit voor het aanleveren van data van netbeheerders op de centrale omgeving van het Kadaster. (ApplicationFunction) WIBON-beheer Het bedienen van de technische installaties in de waterketen om te voldoen aan de gestelde eisen. (BusinessFunction) Bediening waterketen Functionaliteit voor het combineren en analyseren van data met specifieke functionaliteit voor patroonherkenning. (ApplicationFunction) Datascience en -analyse Functionaliteit voor het verzamelen en omzetten van gegevens in informatie, en deze visualiseren in (interactieve) rapportages en dashboards. (ApplicationFunction) Business Intelligence SCADA, afkorting van Supervisory Control And Data Acquisition, is het verzamelen, doorsturen, verwerken en visualiseren van meet- en regelsignalen van verschillende machines in grote industriële systemen. (Soms ook al eens onterecht distributed control systems (DCS) genoemd.) (ApplicationFunction) Supervisory control and data acquisition (SCADA) Operationele historisatie is de opslag van tijd-seriegegevens die voortkomen uit procesautomatisering. Historian software is vaak geïntegreerd in of in samenhang gebruikt met Distirbuted Control Systems (DCS) en Programmable Logic Controlers (PLC) om verbeterde data-inwinning, validatie, compressie en aggregatie te bieden. Historians worden in vrijwel elke sector ingezet en dragen bij aan functies als; prestatiemonitoring, kwaliteitsmanagement en machine learning. (ApplicationFunction) Historianfunctie Functionaliteit om de fysieke werkelijkheid (van bijvoorbeeld het watersysteem) te modelleren en te simuleren wat de gevolgen zijn van specifieke omstandigheden op de gemodelleerde werkelijkheid. (ApplicationFunction) Modellering en simulatie Het tijdig uit( laten )voeren van vernieuwingen in de waterketen (BusinessFunction) Bouw en inrichting waterketen Functionaliteit voor het beheren van grondonderzoeken. (ApplicationFunction) Boringen- en sonderingsgegevensbeheer Computer-aided design CAD is het ontwerpen van onder meer constructies en apparaten met behulp van computerprogramma's. (ApplicationFunction) Computer-aided Design (CAD) Functionaliteit voor het beschrijven van topografie of het inwinnen van en verwerken van data tot geo-informatie. (ApplicationFunction) Geodetische gegevensinwinning Functionaliteit voor het maken van bestekken voor nieuwbouw en onderhoud van assets. (ApplicationFunction) Bestekopstelling SCADA, afkorting van Supervisory Control And Data Acquisition, is het verzamelen, doorsturen, verwerken en visualiseren van meet- en regelsignalen van verschillende machines in grote industriële systemen. (Soms ook al eens onterecht distributed control systems (DCS) genoemd.) (ApplicationFunction) Supervisory control and data acquisition (SCADA) Functionaliteit voor het uitvoeren van ontwerpberekeningen voor electrotechnische-, werktuigbouwkundige- en civieltechnische installaties (ApplicationFunction) Ontwerpberekening Functionaliteit voor het beheren en monitoren van projecten, programma's en portfolio's. (ApplicationFunction) Projectmanagement Functionaliteit voor het maken en ontvangen van (informatie over) graafmeldingen, calamiteitenmeldingen of oriëntatieverzoeken m.b.t. kabels en leidingen in de ondergrond. (ApplicationFunction) KLIC-meldingenbeheer Functionaliteit voor het aanleveren van data van netbeheerders op de centrale omgeving van het Kadaster. (ApplicationFunction) WIBON-beheer Functionaliteit om de fysieke werkelijkheid (van bijvoorbeeld het watersysteem) te modelleren en te simuleren wat de gevolgen zijn van specifieke omstandigheden op de gemodelleerde werkelijkheid. (ApplicationFunction) Modellering en simulatie Deze svg is op 14-04-2026 04:56:04 CEST gegenereerd door ArchiMedes™ © 2016-2026 ArchiXL. ArchiMedes 14-04-2026 04:56:04 CEST