Organisatorische laag Omgevingswet

Referentiemodel Organisatorische Laag

Deze laag bevat alle producten en diensten van de overheid en de processen en organisaties die hierbij betrokken zijn. Hieronder valt ook de manier waarop binnen de eigen organisatie producten en diensten geproduceerd worden.


Actoren en Rollen

Bij het inrichten van processen is de verdeling van verantwoordelijkheden van groot belang. In de procesarchitectuur maken we onderscheid tussen actoren en rollen. Actoren vertegenwoordigen (rechts)personen en organisatorische eenheden, rollen representeren verantwoordelijkheden. Rollen kunnen worden toegekend aan actoren maar hebben overigens geen directe relatie met de organisatie-indeling.

Het onderkennen van met name rollen is belangrijk omdat dat ons helpt bij het inrichten van processen, bijvoorbeeld:

  • bij het gescheiden houden van conflicterende verantwoordelijkheden. Het onderkennen van verschillende rollen is op zich niet voldoende, het moet ook duidelijk zijn dat de betreffende rollen niet door dezelfde persoon of functie mogen worden vervuld.
  • bij het herkennen van vergelijkbare rollen in verschillende processen. Vergelijkbare rollen kunnen wellicht aan dezelfde actor (bijvoorbeeld een medewerker) toegewezen worden, of een gedeeld competentieprofiel hebben.
  • bij het samenstellen van processen en deelprocessen uit processtappen. Een processtap wordt in beginsel uitgevoerd door één rol.

In de procesarchitectuur onderkennen we referentierollen als hulpmiddel voor gemeenten. In de processen en bij zaakgericht werken gebruiken we die referentierollen maar het staat gemeenten vrij om in de eigen organisatie aanvullende of afwijkende rollen te onderkennen.

Onderstaande figuur toont een overzicht van de belangrijkste actoren en rollen binnen de waterschappen, met betrekking tot de Omgevingswet.

Grouping Belanghebbenden In staatsrechtelijke zin is een burger een lid van de bevolking van een staat of bijvoorbeeld een gemeente; meer specifiek gaat het over zijn of haar rechtsverhouding tot een overheidsorganisatie. (BusinessActor) Burger Een rechtspersoon die op kan treden als een volwaardig en handelingsbekwaam persoon in het rechtsverkeer behept met rechten en plichten zoals een natuurlijk persoon dat kan doen, dat wil zeggen, ook een rechtssubject wordt. (BusinessActor) Bedrijf Een organisatie met een bepaalde taak. (BusinessActor) Instelling Iedereen die wil weten welke beleidsdocumenten van toepassing zijn, welke regels gelden (omgevingsdocumenten) of welke gegevens beschikbaar zijn heeft daar toegang toe. De initiatiefnemer oriënteert zich op de mogelijkheden om zijn plannen uit te voeren. Op basis van de juridische regels, regels die op maat voor zijn specifieke situatie worden aangeboden, informatie over de leefomgeving en onderzoeksrapporten beoordeelt hij of hij een melding moet doen of een vergunning aan moet vragen. Indien nodig doet hij een melding of vraagt hij een vergunning aan voor zijn plannen. (BusinessRole) Initiatiefnemer Grouping Samenwerking Overheidsorganisatie die als gelijkwaardige samenwerkt met andere overheidsorganisaties. (BusinessRole) Ketenpartner De Rijksoverheid, vaak kortweg het Rijk genoemd, is het onderdeel van de Nederlandse overheid dat wettelijke taken heeft op landelijk niveau: de 'centrale overheid'. (BusinessActor) Rijk BusinessActor Provincie Een gemeente is een groep van woonkernen (dorpen, steden) met het bijbehorende gebied die samen worden bestuurd door een politiek apparaat. (BusinessActor) Gemeente Private of overheidsorganisatie die als opdrachtnemer samenwerkt met een overheidsorganisatie (als opdrachtgever). (BusinessRole) Uitvoeringspartner Verantwoordelijkheid voor het overleggen met initiatiefnemers zodat die hun plannen goed kunnen inpassen in de fysieke leefomgeving en besluitvorming daarover soepel kan verlopen. (BusinessRole) Gesprekspartner Een waterschap (in Nederland soms ook hoogheemraadschap genoemd) is een regionaal overheidsorgaan dat bestuurlijk verantwoordelijk is voor de waterhuishouding in een gebied. (BusinessActor) Waterschap Grouping Waterschap - Bestuurlijke organisatie De betrokken overheid die gelet op haar publiekrechtelijke taken en bevoegdheden het meest betrokken is. Binnen een waterschap wordt rol toegekend aan beleidsverantwoordelijke portefeuillehouders. (BusinessRole) Beleidsverantwoordelijk- e De dijkgraaf is de voorzitter van een waterschap. Een dijkgraaf is vergelijkbaar met de functie van burgemeester. Een dijkgraaf maakt geen deel uit van het algemeen bestuur en heeft daarin ook geen stemrecht. In het dagelijks bestuur van een waterschap heeft hij of zij wel zitting en stemrecht. Het dagelijks bestuur van een waterschap wordt college van dijkgraaf en heemraden genoemd. (BusinessActor) Dijkgraaf Een heemraad (uitgegroeid tot hoogheemraad) is in Nederland een lid van het dagelijks bestuur van een waterschap. Een heemraad heeft een vergelijkbare functie als een wethouder bij een gemeente. (BusinessActor) Heemraad Grouping Waterschap - Ambtelijke organisatie Neemt belangrijkste beslissingen of bereidt beslissingen voor in de verschillende domeinen die betrekking hebben op het omgevingsbeleid. (BusinessRole) Beleidsmaker Een planoloog die verantwoordelijk is voor plan- en regelvorming. Doorgaans is de planoloog niet actief bezig met de dienstverlening, omdat hij of zij voornamelijk op de achtergrond werkt. (BusinessRole) Planmaker Verantwoordelijkheid voor het opstellen van beleid met de daarbij behorende regels voor beheer en ontwikkeling van de fysieke leefomgeving. (bron: GEMMA) (BusinessRole) Beleid- en regelopsteller Geeft uitvoering aan activiteiten binnen het opgestelde beleid. Stelt projectplannen en beleidsadviezen op. (BusinessRole) Beleidsuitvoerder De handhavers leveren een belangrijke bijdrage aan het bevorderen van de leefbaarheid en de veiligheid. Bij overtredingen mogen zij sancties opleggen. (BusinessRole) Handhaver Een jurist die verantwoordelijk is voor juridische regels en besluiten. Doorgaans is de jurist niet actief bezig met de dienstverlening, omdat hij of zij voornamelijk op de achtergrond werkt. (bron: OGAS) (BusinessRole) Regelmaker Verantwoordelijkheid voor besluiten op vergunningaanvragen en het waar nodig of gewenst inschakelen van ketenpartners voor advies (al dan niet met instemming) en samenwerking. (BusinessRole) Vergunningverlener Een toezichthouder voert controles uit op basis van klachten of incidenten, maar doet ook terugkerende controles. (BusinessRole) Toezichthouder Bestuursorganen en rechtspersonen die gegevens beschikbaar moeten stellen. Gegevens die voldoen aan de daarvoor vastgestelde vorm- en kwaliteitseisen. (BusinessRole) Bronhouder Overheidsorganisatie die als gelijkwaardige samenwerkt met andere overheidsorganisaties. (BusinessRole) Ketenpartner Verantwoordelijkheid voor het overleggen met initiatiefnemers zodat die hun plannen goed kunnen inpassen in de fysieke leefomgeving en besluitvorming daarover soepel kan verlopen. (BusinessRole) Gesprekspartner Deze svg is op 13-06-2021 14:20:31 CEST gegenereerd door ArchiMedes™ © 2016-2021 ArchiXL. ArchiMedes 13-06-2021 14:20:31 CEST


Bedrijfsprocesinteracties

Door de invoering van de Omgevingswet zal een groot aantal bedrijfsprocessen aangepast moeten worden. Ter ondersteuning is een interbestuurlijk afgestemd processenmodel beschikbaar waarin deze processen en hun onderlinge samenhang worden weergegeven. Onderstaande figuur toont het processenmodel. Klik op een proces voor meer informatie.

Wijzigen verordening/plan/legger/peilbesluitOntwikkelen waterbeheerprogrammaOntwikkelen projectbesluitVoorlichten en beantwoorden vragenInstrueren ander bestuursorgaanReageren op besluit ander bestuursorgaanBeheren informatie over objectenBehandelen terugmeldingAanleveren brondataVerkennen initiatiefBehandelen vergunningaanvraagBehandelen melding activiteitBehandelen bezwaarVerweren in beroepAdviseren ander bestuursorgaanInstemmen voorgenomen besluit anderSamen realiserenRegievoeren op samenwerkingBehandelen melding incidentOpsporen overtredingenOpleggen sanctieToepassen sanctieToezichthoudenMonitoren en analyseren beleidseffectenProcessenmodel Omgevingswet2.png
Over deze afbeelding


Samenhang van bedrijfsprocessen

De samenhang tussen de bedrijfsprocessen is in de figuur weergegeven met genummerde relaties:

Relatietype Vanaf Label Naar
Een vastgestelde omgevingsvisie vormt een richtinggevend kader voor het wijzigen van het omgevingsplan of -verordening. Ontwikkelen omgevingsvisie 01 Wijzigen verordening/plan/legger/peilbesluit
Een vastgestelde omgevingsvisie vormt een richtinggevend kader voor het ontwikkelen van een omgevingsprogramma. Ontwikkelen omgevingsvisie 02 Ontwikkelen waterbeheerprogramma
Om de doelen die vastgesteld zijn in omgevingsplan of -verordening te bereiken kan een programmatische aanpak gewenst zijn. Die aanpak wordt dan beschreven in een omgevingsprogramma. Wijzigen verordening/plan/legger/peilbesluit 03 Ontwikkelen waterbeheerprogramma
Door het Rijk vastgestelde AMVB’s en het Omgevingsbesluit zijn kaderstellend bij de het ontwikkelen/wijzigen van omgevingsvisies, omgevingsprogramma’s, projectbesluiten en omgevingsverordeningen/plannen/leggers/peilbesluiten. Ontwikkelen AMvB’s en Omgevingsregeling 04 Beleidsvorming en evaluatie
Ook beleidsdoorwerkende besluiten vormen kaderstellende input voor het ontwikkelen/wijzigen van omgevingsvisies, omgevingsprogramma’s en omgevingsverordeningen/plannen/leggers/peilbesluiten. Instrueren ander bestuursorgaan 06 Ontwikkelen waterbeheerprogramma
Ook beleidsdoorwerkende besluiten vormen kaderstellende input voor het ontwikkelen/wijzigen van omgevingsvisies, omgevingsprogramma’s en omgevingsverordeningen/plannen/leggers/peilbesluiten. Instrueren ander bestuursorgaan 06 Wijzigen verordening/plan/legger/peilbesluit
Ook beschikbaargestelde brondata kan aanleiding vormen voor het stellen van vragen. Gegevensmanagement 08 Voorlichten en beantwoorden vragen
Wijzigen van informatie over objecten in de fysieke leefomgeving vormt aanleiding voor het proactief aanleveren (van die wijzigingen) aan informatiehuizen. Beheren informatie over objecten 09 Aanleveren brondata
Op beschikbaargestelde brondata kunnen terugmeldingen komen die behandeld moeten worden. Aanleveren brondata 10 Behandelen terugmelding
Uit de behandeling van een terugmelding kan volgen dat de gerelateerde objectinformatie aangepast moet worden. Behandelen terugmelding 11 Beheren informatie over objecten
Omgevingsplan of -verordening, (indirect) omgevingsvisie en (deels indirect) omgevingsprogramma’s zijn kaderstellend voor (het verkennen en vergunnen van) initiatieven in de fysieke leefomgeving. Beleid en planvorming 12 Vergunningverlening
Uit het verkennen van een initiatief kan volgen dat de initiatiefnemer kan volstaan met het doen van een melding van de voorgenomen activiteit. Verkennen initiatief 13 Behandelen melding activiteit
Uit het verkennen van een initiatief kan volgen dat een vergunning moet worden aangevraagd, waarbij eventueel een afwijkende omgevingsactiviteit wordt vergund. Verkennen initiatief 14 Behandelen vergunningaanvraag
Bij het behandelen van een melding kan blijken dat toch een vergunningaanvraag nodig is. Het omgekeerde is overigens ook mogelijk. Behandelen melding activiteit 15 Behandelen vergunningaanvraag
Uit de verkenning of vergunningsprocedure kan volgen dat aanpassing van de kaders (m.n. omgevingsplan of -verordening) gewenst is om het initiatief mogelijk te maken. Vergunningverlening 16 Beleid en planvorming
Meldingen van een activiteit en verleende (of geweigerde) vergunningen vormen aanleiding tot toezicht en handhaving. Vergunningverlening 17 Handhaving
Het melden van overlast c.q. doen van een handhavingsverzoek kan voor de gemeente aanleiding zijn tot opsporen wanneer strafbare feiten worden vermoed. Behandelen melding incident 18 Opsporen overtredingen
Het melden van overlast c.q. doen van een handhavingsverzoek kan voor de gemeente aanleiding zijn tot (extra) toezichthouden. Behandelen melding incident 19 Toezichthouden
Het toezichthouden kan leiden tot opsporen als er sprake lijkt van strafbare feiten. Toezichthouden 20 Opsporen overtredingen
Het toezichthouden kan leiden tot het opleggen van een sanctie als strijdigheid met regels/vergunningen wordt geconstateerd. Toezichthouden 21 Opleggen sanctie
Het opleggen van een sanctie kan leiden tot het toepassen van de sanctie als tijdens het toezicht is gebleken dat de overtreding niet is opgeheven na het opleggen. Opleggen sanctie 22 Toepassen sanctie
Het opleggen van een sanctie kan aanleiding zijn tot (versterkt) toezichthouden ter controle of de overtreding wordt opgeheven, met name bij formele handhavingsbesluiten. Opleggen sanctie 23 Toezichthouden
Het toepassen van een sanctie kan aanleiding zijn tot (versterkt) toezichthouden om vast te stellen of de overtreding is opgeheven of een nieuwe sanctie moet opgelegd. Toepassen sanctie 24 Toezichthouden
Het opleggen van een sanctie is een formeel besluit en staat open voor bezwaar en/of beroep. Opleggen sanctie 25 Afhandeling bezwaren, beroepen en verzoeken
Het verlenen of weigeren van een vergunning, en het opleggen van maatwerkvoorschriften is een formeel besluit dat open staat voor bezwaar en/of beroep. Vergunningverlening 26 Afhandeling bezwaren, beroepen en verzoeken
De vaststelling van een omgevingsprogramma en de vaststelling van wijzigingen in omgevingsplan of -verordening zijn formele besluiten die open staan voor bezwaar en/ of beroep (voor een programma betreft dat alleen de direct bindende onderdelen). Beleid en planvorming 27 Behandelen bezwaar
Uit de oriëntatiefase kan blijken dat een voorgenomen activiteit gemeld moet worden. Oriënteren 81 Melden activiteit
De ingediende melding wordt door het bevoegd gezag in behandeling genomen. Melden activiteit 82 Vergunningverlening
Uit de oriëntatiefase kan blijken dat een vergunning/ontheffing aangevraagd moet worden. Oriënteren 83 Indienen aanvraag vergunning
De ingediende vergunningaanvraag wordt door het bevoegde gezag in behandeling genomen. Indienen aanvraag vergunning 84 Vergunningverlening
Verwerken van ingediende zienswijzen is deel van het beleids en regelgevingsproces. Indienen zienswijze 85 Beleid en planvorming
Verwerken van zienswijzen is deel van de uitgebreide procedure bij de behandeling van vergunningaanvragen. Indienen zienswijze 86 Vergunningverlening
Een door een ingediend bezwaar wordt door het bevoegd gezag behandeld. Indienen bezwaar 87 Behandelen bezwaar
Een beroepszaak tegen een genomen besluit behoeft verweer van het bevoegd gezag. Aantekenen beroep 88 Verweren in beroep
Een melding incident of handhavingsverzoek wordt behandeld door het bevoegd gezag. Indienen incidentmelding / handhavingsverzoek 89 Handhaving
Ingediende terugmeldingen worden behandeld door het bevoegd gezag. Indienen terugmelding 90 Gegevensmanagement


Toelichting bij de bedrijfsfuncties en -processen Omgevingswet

De hier beschreven en uitgewerkte bedrijfsprocessen zijn bedoeld voor waterschappen om als referentie te gebruiken bij het inrichten van de eigen processen. Het advies is om vooral de indeling van processen die hieronder is beschreven over te nemen; die is in 2017 interbestuurlijk afgestemd binnen het project 'Uitvoering Informatievoorziening Omgevingswet – Interbestuurlijk' (UIVO-I)'. bij samenwerking is het belangrijk elkaars processen te begrijpen en in gelijke termen te spreken.

Bij het modelleren is vooral de hoofdstroom weergegeven. Afwijkende stromen zoals het voortijdig beëindigen van proces op verzoek van de aanvrager zijn over het algemeen niet weergegeven. We benadrukken hier dat niet het procesmodel leidend moet zijn maar de onderhanden casus. Processtappen versnellen, herhalen, parallel uitvoeren of overslaan is toegestaan en zelfs aanbevolen als dat de onderhanden casus en de ‘klant’ verder helpt; deze alternatieve paden zijn omwille van de overzichtelijkheid in de procesdiagrammen niet weergegeven. Kennis van de ‘formele’ procesgang is onontbeerlijk om verantwoord te kunnen afwijken.

De diagrammen zijn gemodelleerd volgens de ArchiMate-standaard voor architectuurmodellen. Wie daarmee niet bekend is, kan de icoontjes en verschillen in vormen en lijnstijlen gewoon negeren. Wat resteert is een eenvoudig blokjes-en-lijntjesmodel dat de volgordelijkheid van activiteiten weergeeft in ‘zwembanen’; de kleuren van de vormen dienen enkel ter visuele ondersteuning.

Principes

Handreikingen en achtergrondinformatie

Klik op onderstaande links om handreikingen en achtergrondinformatie met betrekking tot de Organisatielaag achter het thema Omgevingswet te raadplegen: